Peyzaj Bakımı

Peyzaj bakımı nedir?

Canlı ve cansız varlıkların veya alanın sürekliliğini korumak, kaliteli ve sağlıklı yetişmesini ve gelişmesini sağlamak amacıyla yapılan çalışmalara peyzaj bakımı denir. Bu tanım yalnızca bitkileri değil; çim alanları, toprağı, sulama sistemini, sert zeminleri ve bahçedeki diğer elemanları da kapsar.

İyi bir bakım programı, sorun ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek yerine sorunu önlemeyi hedefler. Bitkinin türü, yaşı, dikildiği yer ve mevsim; hangi işin ne zaman ve ne yoğunlukta yapılacağını belirler.

• Çim Alan Bakımı
• Toprak Islahı
• Gübreleme
• Budama
• Malçlama
• Sulama
• Hastalık ve Zararlılarla Mücadele

Peyzaj bakımı çalışmaları

Çim alan bakımı

Çim alanlar, bahçenin en çok kullanılan ve bakım ihtiyacı en yüksek yüzeyleridir. Çim alan bakımı kapsamında yürüttüğümüz çalışmalar şunlardır:

• Biçim (çim kesimi) — Çimin, türüne ve mevsime uygun yükseklikte düzenli olarak kesilmesi; kenarların düzeltilmesi.
• Havalandırma — Sıkışan toprağın delinerek köklere hava, su ve besin ulaşmasının kolaylaştırılması.
• Tabaka kırımı — Çim yüzeyinde biriken ölü sap, yaprak ve kök artıklarından oluşan keçe tabakasının taranarak uzaklaştırılması.
• Kumlama — Yüzeye ince bir kum tabakası serilerek toprağın geçirgenliğinin artırılması ve yüzeyin düzeltilmesi.
• Yabancı ot kontrolü — Çimle besin, su ve ışık için yarışan yabancı otların uzaklaştırılması.
• Gübreleme — Mevsime ve çimin gelişim durumuna uygun gübrelerle besin takviyesi yapılması.
• İlaçlama — Mantar hastalıkları ve zararlılar tespit edildiğinde uygun ilaçlarla müdahale edilmesi.
• Sulama — Sulama süre ve sıklığının mevsime, sıcaklığa ve yağış durumuna göre ayarlanması.
• Organik artık toplama — Biçim artıklarının, dökülen yaprakların ve diğer organik artıkların alandan toplanması.
• Tamirat çalışmaları — Seyrelen, çöken ya da hasar gören bölgelerin tohum takviyesi veya rulo çimle onarılması.

Her biçimde yaprak boyunun üçte birinden fazlasının alınmaması, çimin strese girmesini önler. Çim alanlarda sık görülen sorunların nedenlerini Çim Alanları Neden Bozulur? yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Toprak ıslahı

Toprak ıslahı, toprağın bitkilerin sağlıklı gelişimi için gereken özellikleri sağlayabilmesi amacıyla yapılan düzenlemelerdir ve organik ya da inorganik yöntemlerle gerçekleştirilir. Organik yöntemlerde yanmış çiftlik gübresi ve kompost gibi organik maddeler toprağa karıştırılarak toprağın yapısı ve su tutma kapasitesi iyileştirilir. İnorganik yöntemlerde ise kum gibi malzemelerle ağır toprakların geçirgenliği artırılır, kireç gibi düzenleyicilerle toprağın pH değeri bitkilerin ihtiyacına yaklaştırılır. Hangi yöntemin uygulanacağı, toprağın yapısına ve yetiştirilecek bitkilerin ihtiyacına göre belirlenir.

Gübreleme

Bitkiler; toprak içerisindeki element ve iz elementleri, yani besinleri, iletim demetleri içerisinden su ile yapraklara taşıyarak kendileri için gerekli yaşamsal enerjiyi sağlar. Azot, fosfor ve potasyum gibi ana besinlerin yanı sıra demir, çinko ve mangan gibi iz elementlerin eksikliği de gelişimi doğrudan etkiler. Gübre ihtiyacını bitkinin görünümüne ve mevsime göre belirliyor; yaprakta renk açılması gibi besin noksanlığı belirtilerini erken fark etmeye özen gösteriyoruz. Bakım çalışmalarımızda kullandığımız başlıca gübreler şunlardır:

Budama

Budama; bitkiye form vermek, kuru, kırık ve hastalıklı dalları uzaklaştırmak, tacın içine ışık ve hava girmesini sağlamak için yapılır. Amacına göre uyguladığımız başlıca budama türleri şunlardır:

• Form budaması — Bitkiye istenen şekli ve dengeli bir taç yapısını kazandırmak için yapılır; çit ve bordür bitkilerinde düzenli olarak uygulanır.
• Gençleştirme budaması — Yaşlanmış, gelişimi ve çiçeklenmesi zayıflamış bitkilerde yaşlı dallar kesilerek yeni sürgün oluşumu teşvik edilir.
• Meyve budaması — Meyve ağaçlarında verimi ve meyve kalitesini artırmak, tacın içine ışık girmesini sağlamak için yapılır.
• Hastalıklı dal budaması — Hastalıklı, kuru ve kırık dallar, hastalığın yayılmasını önlemek için sağlıklı dokudan kesilerek uzaklaştırılır.

Genel budamalar çoğunlukla bitkinin dinlenme döneminde yapılırken ilkbaharda çiçek açan türler, çiçeklenmenin ardından budanır. Yanlış zamanda ya da aşırı yapılan budama, bitkiyi zayıflatabilir.

Malçlama

Bitki diplerinin ve toprak yüzeyinin örtü malzemeleriyle kaplanmasıdır. Malç; topraktaki nemi korur, yabancı ot çıkışını baskılar ve toprak sıcaklığını dengeler. Kullanılan malzemeye göre iki gruba ayrılır:

• Organik malç — Çam kabuğu, ağaç kabuğu ve benzeri malzemelerdir. Zamanla ayrışarak toprağa organik madde kazandırır; bu nedenle belirli aralıklarla yenilenir.
• İnorganik malç — Çakıl ve dekoratif taş gibi malzemelerdir. Ayrışmadığı için uzun ömürlüdür; toprağa besin katmaz.

Organik malç genellikle 5–⁠8 cm kalınlığında serilir; çürümeye yol açmaması için bitki gövdesine temas ettirilmez.

Sulama

Seyrek ama derin sulama, köklerin toprağın derinlerine inmesini teşvik eder. Sulamayı buharlaşmanın en düşük olduğu sabah erken saatlerde yapmak hem su tasarrufu sağlar hem de yaprakların uzun süre ıslak kalmasından kaynaklanan mantar hastalıklarını azaltır. Otomatik sulama sistemlerinin ayarları, mevsime ve yağış durumuna göre güncellenmelidir.

Hastalık ve zararlılarla mücadele

Mücadelenin en etkili yolu düzenli gözlem ve erken teşhistir. Belirtileri doğru okumak, gereksiz ilaçlamayı önler; kültürel önlemler (doğru sulama, havalandırma, hijyen) yetersiz kaldığında uygun ilaçlama yapılır. Sık karşılaşılan durumları Bitki Hastalıkları yazımızda derledik.

Mevsimlere göre bakım takvimi

Soğuk aylara hazırlık için yapılması gerekenleri Kışa Girerken Bahçe Bakımı yazımızda bulabilirsiniz.